Stosowanie światła odbitego

Światło odbite można stosować z korzyścią, zarówno przy zdjęciach wnętrz, jak w plenerze, do rozjaśniania cieni, które inaczej wydawałyby się zbyt ciemne. Zwykłym środkiem do tego celu są ekrany pokryte folią aluminiową. Ustawia się je tak, aby odbijały światło, pochodzące z głównego źródła, w kierunku cieni. Przy zdjęciach wnętrz można uzyskać bardzo skuteczne oświetlenie pośrednie w ten sposób, że na obiekt nakierowuje się duże ramy z rozpiętą na nich białą tkaniną lub papierem. Ich powierzchnie oświetla się następnie lampami fotograficznymi lub błyskowymi, tak że oświetlenie obiektu stanowi wyłącznie światło odbite, miękkie, mniej lub bardziej bezcieniowe. W razie potrzeby można naturalnie łączyć takie oświetlenie z bezpośrednim – frontalnym lub bocznym. Wariant tej metody stosujemy zwłaszcza przy reporterskich zdjęciach migawkowych, wykonywanych w pokoju. Reflektor lampy błyskowej kierujemy w tym celu w górę i nieco w przód, tak aby jej promienie padały na sufit i po odbiciu się od niego oświetlały obiekt światłem równomiernie rozproszonym. Jeśli wykonujemy przy tym zdjęcia na barwnej błonie odwracalnej, to sufit musi być naturalnie czysto biały, inaczej przezrocze wykaże dominantę w jego kolorze. W przypadku barwnej błony negatywowej dominantę taką można zwykle usunąć za pomocą odpowiedniej filtracji korekcyjnej w procesie powiększania.

Światło dzienne

W fotografii czarno-białej światło naturalne, czyli dzienne, nie stanowi żadnego problemu, ale w barwnej jest to rodzaj światła najtrudniejszy w zastosowaniu i powodujący najwięcej komplikacji, bo trudno je ocenić i w zasadzie jest ono niestałe. Ciągłym zmianom ulega nie tylko jego jasność – co zresztą można określić za pomocą światłomierza – ale także barwa, której ocena jest zawodna, a dokładny pomiar praktycznie niemożliwy. W jasny, słoneczny dzień, gdy sądzimy, że światło odpowiada dokładnie założeniom uczulenia błony barwnej do światła dziennego, zdjęcia wykonane w cieniu będą za niebieskie, zdjęcia pod drzewem liściastym zbyt zielone, a w pobliżu ceglanego muru- czerwonawe. Ponadto przy zdjęciach z bliska kontrast bywa często za duży, bo w plenerze mamy do czynienia z jednym tylko źródłem światła – słońcem-natomiast przy świetle sztucznym możemy w razie potrzeby rozporządzać dodatkowymi jego źródłami w celu rozjaśniania cieni. Dlatego przy zdjęciach z bliska, wykonywanych przy świetle słonecznym, cienie są oświetlone tylko światłem odbitym od błękitnego nieba (czyli prawie wcale) i często są tak ciemne, że skala kontrastu motywu przekracza zakres tolerancji naświetlania błony barwnej, o ile nie rozjaśnimy cieni. Możemy to zrobić na przykład za pomocą lampy błyskowej, umieszczonej w pobliżu aparatu, albo za pomocą arkuszy folii aluminiowej, białego papieru itd., które odbiją promienie słońca w kierunku cieni.

Zabarwione światło

Anormalnie zabarwione światło dzienne prowadzi naturalnie do występowania dominanty barwnej na przezroczach. O tym, czy takie kolorystycznie błędne przezrocza są możliwe do przyjęcia czy nie, decyduje kilka czynników. Na przykład istotną różnicę robi znajomość – lub nieznajomość-„prawdziwej” barwy danego obiektu przez widza. W pierwszym przypadku, zwłaszcza jeśli chodzi o kolory skóry, wymagania co do „naturalności” odcieni są o wiele wyższe niż w drugim, gdzie można przypuszczać, że obiekt miał taką właśnie barwę, jak na zdjęciu, tym bardziej jeśli jest on wytworem ludzkiej ręki. Następnie, łatwiej nam będzie się pogodzić z dominantą w przypadku obiektu odznaczającego się barwami jaskrawymi i nasyconymi, niż z dominantą nakładającą się na barwy delikatne i pastelowe. Najkrytyczniej ocenia się pod tym względem portrety i zdjęcia ludzi z bliska, które wydają się „nienaturalne” już przy lekkim zabarwieniu ogólnym, chyba że widz oglądający przezrocze spodziewał się takiego właśnie odchylenia barwnego. Ale i tu zachodzą różnice: odchylenie w kierunku czerwieni łatwiej zaakceptować niż w kierunku zieleni lub błękitu – kolorów, które nadają człowiekowi wygląd chorobliwy.

Niebieskie światło

W bezchmurny dzień cienie są zawsze niebieskie, bo pada na nie światło błękitnego nieba (chyba że zacieniony przedmiot ma zdecydowaną własną barwę; w tym przypadku barwa cienia będzie addytywną mieszaniną błękitu nieba i barwy obiektu). Można się o tym łatwo przekonać trzymając w cieniu kartkę białego papieru, kładąc na niej lusterko i przechylając je tak, aby niebo się w nim odbiło. Jeśli porównamy oba kolory – błękit nieba i niebieski cień-to zobaczymy, że są niemal jednakowe. Fotografując przedmioty znajdujące się w cieniu, tak że oświetla je tylko błękitne niebo, otrzymamy naturalnie przezrocza o niebieskiej dominancie. W podobny sposób zdjęcia wykonywane w dzień pochmurny nabierają niebieskawego charakteru, zwłaszcza gdy słońce kryje się za ciemną chmurą, a duża część nieba jest czysta, albo gdy całe niebo jest zakryte wysoko położoną, cienką warstwą mgły. Jeśli chcemy w takich warunkach zdjęciowych uniknąć niebieskiego zabarwienia ogólnego, to możemy je zneutralizować czerwonawym filtrem korekcyjnym.

Światło sztuczne

W porównaniu ze światłem dziennym, światło ze sztucznych źródeł ma zaletę niezmienności i równomierności, zarówno jeśli chodzi o jasność, jak i skład widmowy, przy założeniu naturalnie, że lampy są zasilcie prądem o odpowiednim napięciu i że ma ono stałą wartość. Dlatego prawidłowo naświetlone zdjęcia na błonie barwnej do światła sztucznego, wykonane przy odpowiednim oświetleniu, wykazują z reguły znakomite oddanie barw. Dalsza podstawowa różnica między światłem dziennym i sztucznym polega na tym, że w przypadku tego ostatniego można – w razie potrzeby – użyć dowolnej liczby jego źródeł (w praktyce liczbę tę ogranicza oczywiście natężenie prądu dopuszczalne w danej instalacji). Podczas gdy fotografując w plenerze jesteśmy na ogół skazani na jedno źródło światła – słońce – i na stosunkowo mało efektywny, wątpliwej jakości ekran rozjaśniający – niebo, to pracując we wnętrzach nie mamy ograniczeń, jeśli chodzi o rozmieszczenie i skład pożądanego oświetlenia. Możemy nie tylko użyć tylu lamp, ilu potrzebujemy do zadowalającego oświetlenia obiektu, ale także swobodnie wybrać taki rodzaj lamp, po jakim spodziewamy się najkorzystniejszych wyników. A więc: reflektory – od olbrzymów, umożliwiających osiąganie efektów światła słonecznego, do małych „Baby-Spot”, kładących świetlne akcenty; żarówki osadzone w reflektorach do ogólnego oświetlenia i żarówki przesłonięte ekranami rozpraszającymi, do rozjaśniania cieni. Czasem też możemy sprawić za pomocą lamp błyskowych wyładowczych lub spaleniowych, że wszelki ruch „zastygnie”, a ekspozycję zredukujemy do ułamka sekundy. Poniższe zestawienie stanowi przegląd najczęściej stosowanych rodzajów światła sztucznego.

Fotografia zdjecia krajobrazow czym jest barwa jasnosc jasnosc we wnetrzach naturalnosc o 2 lista rozrywkowa cechy niefotogenicznosci nieporzadek i chaos nieprawidlowe swiatlo falszerstwo jak widziec fotograficznie rzeczywistosc o 3 lista rozrywkowa o 2 jak ksztaltowac obraz fotograficzny jak korzystac z energii elektrycznej przerwanie obwodu barwa przezroczy jak eksponowac przy swietle sztucznym o 4 lista rozrywkowa o 3 lampa blyskowa swiatlo decyduje o nastroju obrazu swiatlo wplywa na efekt swiatlocienia funkcja cienia cien jako forma o 5 lista rozrywkowa o 4 przerysowanie perspektywiczne obiektu papiery barwne wywolywanie swiatlo lampy przebieg pracy o 6 lista rozrywkowa o 5 praktyka powiekszania jak przechowywac chemikalia wywolywacze jak przygotowywac roztwory etykiety o 7 lista rozrywkowa o 6 woda do roztworow temperatura kapieli stezenie roztworow widzenie fotograficzne widzenie oka o 8 lista rozrywkowa o 7 reakcja oka czego nie widzi oko lustrzanki cechy fotogenicznosci pojecie cech fotogenicznosci o 9 lista rozrywkowa o 8 niedoskonale zdjecia niepewnosc poczatkujacego pojecie symbolu fotograficznego potrzeba sterowania podejscie do obiektu o 10 lista rozrywkowa o 9 ujecie cele ujec kierunek swiatla kontrast oswietlenia o 11 lista rozrywkowa o 10 sztuczne swiatlo swiatlo bezposrednie aureola i rozswietlenie nasadki zmiekczajace swiatlo odbite i przefiltrowane o 12 lista rozrywkowa o 11 stosowanie swiatla odbitego swiatlo dzienne zabarwione swiatlo niebieskie swiatlo swiatlo sztuczne o 13 lista rozrywkowa o 12 instrumenty astronomiczne lunety aparaty lunety i teleskopy pola gwiezdne o 14 lista rozrywkowa o 13 mglawice slonce i planety kontrast fazowy zywe preparaty mikroskopia interferencyjna o 15 lista rozrywkowa o 14 mikroskopia elektronowa skanowanie synchronizacja fotografia ultraszybka oswietlenie blyskowe o 16 lista rozrywkowa o 15 zrodla swiatla krotkie blyski szybkie fotografie urzadzenia synchronizujace materialy zdjeciowe lista rozrywkowa o 16