Lampa błyskowa

5Lampa błyskowa umieszczona w bezpośredniej bliskości aparatu stanowi jeśli chodzi o efekt plastyczny-najgorszy z możliwych rodzajów oświetlenia (naturalnie z wyjątkiem tych przypadków, gdy błysk służy tylko do rozjaśniania cieni). Na fakturę składają się drobne wypukłości i zagłębienia powierzchni. Aby skutecznie odwzorować fakturę na zdjęciu, trzeba wypukłości oświetlić, a jednocześnie zagłębienia pozostawić w cieniu. Ponieważ wypukłości te-ziarnistość kamienia, struktury drewna, nici tkaniny – są zwykle bardzo małe, rzucają one wyraźny cień tylko przy bocznym świetle. Odwzorowanie faktury, jest więc tym lepsze, im kierunek światła bardziej równoległy do powierzchni. Światło bocznotylne jest zwykle najefektowniejsze. Na pierwszym miejscu należy postawić światło słoneczne lub światło reflektorów. Potem idzie bezpośrednie, a więc nie rozproszone, światło lamp fotograficznych i błyskowych. Stosowanie światła rozproszonego lub odbitego nie ma tu sensu. Ponieważ szczegóły faktury są najczęściej bardzo drobne, ich prawidłowe odwzorowanie udaje się tylko przy nienagannej ostrości zdjęcia.

Światło decyduje o nastroju obrazu

4Nastrój krajobrazu zmienia się z porą dnia i warunkami atmosferycznymi. Czasem rozpościera się on przed aparatem, nieciekawy i monotonny w południowym słońcu, drzemie pod zachmurzonym niebem albo budzi się do życia w eksplozji barw zachodu słońca. Przytłumione, niekontrastowe oświetlenie daje zupełnie inne odczucia niż jasne światło słoneczne. Także ciepłe światło poranka przekazuj e inny nastrój niż chłodne odcienie zmierzchu. Te różnice nastrojów wynikają z odmienności natężenia i barwy światła. Większość fotografów instynktownie zdaje sobie z tego sprawę i koniecznym”, lecz stanowią elementy kompozycyjne, nadające zdjęciom tego typu szczególną siłę oddziaływania i im tylko właściwy charakter. Niestosowność tego rodzaju odwzorowania w odniesieniu do pewnych celów i obiektów nie obniża wartości światła tylnego jako efektywnego środka do wyrażania nastrojów. W przypadkach, gdy zależy nam jednak na szczegółowym rysunku cieni, lepiej zrezygnować z tylnego oświetlenia. Tak na przykład przy portretowaniu światło tylne stosuje się zwykle tylko jako oświetlenie pomocnicze, do podkreślenia połysku i miejsc szczególnie jasnych (tzw. „blików”). Natomiast w fotografii krajobrazowej światło tylne jest niezastąpione, jeśli chodzi o wywołanie interesujących efektów, zwłaszcza gdy motyw obejmuje taflę wody lub wyraziste w rysunku niebo.

Światło wpływa na efekt światłocienia

3Silnie oświetlone części motywu wychodzą przesadnie jasno, a leżące w cieniu-na ogół czarno. Pomiędzy tymi ekstremami rozciąga się skala tonów pośrednich i barw. Te efekty światłocienia wywołane przez światło są – z czysto graficznego punktu widzenia – tak samo istotne dla oddziaływania obrazu jak właściwa światłu zdolność stwarzania nastroju i wrażenia głębi. Analizując graficzne i nastrojowe działanie czerni i bieli stwierdzamy, że ta ostatnia jest narzucająca się i agresywna, czerń zaś bierna i zachowująca rezerwę. Fakt, że białe (lub jasne) partie zdjęcia najpierw przyciągają uwagę widza (wyjątek: oryginalne, czarne sylwetki), można wykorzystać do skierowania jego wzroku na punkty szczególnie interesujące. Skuteczną metodę stanowi utrzymanie obiektu w jasnej tonacji i „obrazowanie” go ciemniejszymi płaszczyznami. Biel (albo obraz w jasnych tonach) sugeruje światło, radość, szczęście, młodość. Czerń (albo obraz w ciemnych tonach) sugeruje natomiast siłę, wytrzymałość i potęgę lub też powagę, podeszły wiek, troskę i śmierć. Biel promieniuje najsilniej, gdy znajdzie się na czarnym tle. I odwrotnie: jeśli czerń ma sprawiać najgłębsze wrażenie, kontrastujemy ją z bielą.

Funkcja cienia

2Jak wykazuje przedstawiony powyżej eksperyment, światło i cień odgrywają względem siebie rolę pozytywu i negatywu i są dwoma równie ważnymi formami tego samego elementu, choć z przeciwnymi znakami. Uzupełniają się one i wzmacniają wzajemnie przez kontrast swoich charakterystycznych właściwości. Podczas jednak gdy większość fotografów poświęca wiele uwagi rodzajowi i rozkładowi światła na zdjęciach, to zwykle zaniedbują oni cienie. Nie wiedzą o tym-lub zapominają – że cień spełnia trzy funkcje odnoszące się do graficznego oddziaływania obrazu. Cień jako symbol głębi. Ważność cienia dla prawidłowego oddania głębi wykazuje następujący eksperyment: wykonujemy trzy zdjęcia płaskorzeźby widzianej na wprost. Pierwsze – przy bezcieniowym oświetleniu czołowym, drugie-przy oświetleniu skośnym, padającym pod ostrym kątem od lewego górnego rogu obrazu, trzecie -jak drugie, z tą różnicą, że oświetlenie wychodzi z prawego dolnego rogu. Następnie porównujemy te zdjęcia. Stwierdzamy, że pierwsze z nich wydaje się płaskie, gdyż brak cieni powoduje zanik wrażenia głębi. Drugie ma wygląd zgodny z rzeczywistością, ponieważ widać na nim wypukłość przedmiotu. „Głębię” dostrzegamy także na trzecim zdjęciu, ale jest ona odwrotnie skierowana. Kształty wypukłe w oryginale wyglądają tu na zagłębienia, a formy zagłębione – na wypukłości. Ten sam efekt można zaobserwować na lotniczych zdjęciach gór, jeśli oś optyczna aparatu była skierowana pionowo w dół. Zdjęcia takie nie mają naturalnie ani „góry”, ani „dołu”. Kiedy się je trzyma w ten sposób, że cienie padają mniej więcej w dół i w kierunku prawego dolnego rogu, to odwzorowanie sprawia naturalne wrażenie. Jeżeli natomiast pozycja obrazu sprawia, iż cienie są skierowane w stronę lewego górnego rogu, to krajobraz wydaje się jakby odwrócony: góry zamieniają się w kratery, a doliny – w łańcuchy górskie.

Cień jako forma

1Groteskowe cienie, powtarzające w zniekształconej postaci zarysy rzucających je przedmiotów, mogą tworzyć obrazy o dużej sile wypowiedzi i – podobnie jak karykatura – mogą przesadą podkreślać cechy obiektu w szczególnie wyrazistej formie. Jakkolwiek rzadko spotyka się cienie o kształtach dostatecznie interesujących, aby mogły służyć jako główny element obrazu, to jednak należy zwracać uwagę na wszystkie ważniejsze cienie w granicach pola widzenia obiektywu i rozważać, czy fantazyjne ich wykorzystanie nie wzmocniłoby siły oddziaływania i charakteru obrazu. Tak na przykład długie, daleko sięgające cienie, typowe dla wczesnego ranka lub późnego południa, mogą nabrać dziwnego, własnego życia. Istnieją wykonane z ptasiej perspektywy zdjęcia śpieszących ulicą ludzi, których cienie, groteskowo zniekształcone i na skutek niskiej pozycji słońca fantastycznie wydłużone, zdają się z surrealistyczną intensywnością ukazywać gorączkowe życie wielkomiejskiej ulicy. Nigdy też nie zapomnę zdjęcia lotniczego Margaret Bourke-White, przedstawiającego zbombardowane miasto. Fotografowała ona pionowo w dół, z małej wysokości, późnym popołudniem, i cienie domów bez dachów i okien utworzyły makabryczną szachownicę z pustych, czarno-białych kwadratów. Te zarysy „miasta cieni” wywoływały niezapomniany nastrój grozy i bezsensownego zniszczenia.

Fotografia zdjecia krajobrazow czym jest barwa jasnosc jasnosc we wnetrzach naturalnosc o 2 lista rozrywkowa cechy niefotogenicznosci nieporzadek i chaos nieprawidlowe swiatlo falszerstwo jak widziec fotograficznie rzeczywistosc o 3 lista rozrywkowa o 2 jak ksztaltowac obraz fotograficzny jak korzystac z energii elektrycznej przerwanie obwodu barwa przezroczy jak eksponowac przy swietle sztucznym o 4 lista rozrywkowa o 3 lampa blyskowa swiatlo decyduje o nastroju obrazu swiatlo wplywa na efekt swiatlocienia funkcja cienia cien jako forma o 5 lista rozrywkowa o 4 przerysowanie perspektywiczne obiektu papiery barwne wywolywanie swiatlo lampy przebieg pracy o 6 lista rozrywkowa o 5 praktyka powiekszania jak przechowywac chemikalia wywolywacze jak przygotowywac roztwory etykiety o 7 lista rozrywkowa o 6 woda do roztworow temperatura kapieli stezenie roztworow widzenie fotograficzne widzenie oka o 8 lista rozrywkowa o 7 reakcja oka czego nie widzi oko lustrzanki cechy fotogenicznosci pojecie cech fotogenicznosci o 9 lista rozrywkowa o 8 niedoskonale zdjecia niepewnosc poczatkujacego pojecie symbolu fotograficznego potrzeba sterowania podejscie do obiektu o 10 lista rozrywkowa o 9 ujecie cele ujec kierunek swiatla kontrast oswietlenia o 11 lista rozrywkowa o 10 sztuczne swiatlo swiatlo bezposrednie aureola i rozswietlenie nasadki zmiekczajace swiatlo odbite i przefiltrowane o 12 lista rozrywkowa o 11 stosowanie swiatla odbitego swiatlo dzienne zabarwione swiatlo niebieskie swiatlo swiatlo sztuczne o 13 lista rozrywkowa o 12 instrumenty astronomiczne lunety aparaty lunety i teleskopy pola gwiezdne o 14 lista rozrywkowa o 13 mglawice slonce i planety kontrast fazowy zywe preparaty mikroskopia interferencyjna o 15 lista rozrywkowa o 14 mikroskopia elektronowa skanowanie synchronizacja fotografia ultraszybka oswietlenie blyskowe o 16 lista rozrywkowa o 15 zrodla swiatla krotkie blyski szybkie fotografie urzadzenia synchronizujace materialy zdjeciowe lista rozrywkowa o 16