Reakcja oka

Oko nie reaguje zwykłe na drobne zmiany w spektralnym składzie światła. Z drugiej zaś strony, błona barwna jest bardzo czuła na najmniejsze nawet wahania jego barwy. Rozbieżność ta jest przyczyną naszego zdziwienia, kiedy stwierdzamy odchylenie od prawidłowego oddania barw na przezroczach. Te właśnie wahania barwy światła zdjęciowego ponoszą winę za to, że tak wiele zdjęć barwnych wykazuje kolory, które nam się wydają „nienaturalne”. Gdybyśmy jednak porównali takie zdjęcia z ich motywami w takich samych warunkach oświetlenia, jakie panowały w momencie fotografowania, to prawdopodobnie moglibyśmy stwierdzić, że to błona reagowała prawidłowo, a nie my. Normalne oko widzi wszystko jednocześnie ostro-jest to złudzenie spowodowane zdolnością oka do błyskawicznych zmian nastawienia ostrości podczas omiatania motywu w kierunku jego głębi. Tymczasem aparat nie tylko może dawać obrazy o dowolnym stopniu ostrości lub nieostrości, ale też może na zdjęciu przedstawić ostro żądaną strefę głębi, podczas gdy wszystko poza tym będzie się wydawało nieostre. Ogniskowa soczewki oka jest stała, aparat zaś można wyposażyć w obiektywy o niemal dowolnej ogniskowej. Tym samym skala odwzorowania fotograficznego jest prawie nieograniczona.

Czego nie widzi oko

Oko nie może dokładnie rozpoznawać motywów znajdujących się w szybkim ruchu, nie może zatrzymać widzianego obrazu ani złożyć wielu kolejnych doznań wzrokowych w jeden obraz. Aparat natomiast może sprostać każdemu z tych trzech zadań. W rezultacie fotografujący może albo ostro odwzorować poruszający się przedmiot, albo graficznie symbolizować ruch przez rozmazanie konturów, albo uchwycić go w kolejnych fazach za pomocą wielokrotnego naświetlenia. W ten sposób można przedstawić zjawisko ruchu w jego nieznanej dotąd piękności i sile wyrazu. Oko jest niezdolne do zbierania i sumowania wrażeń świetlnych. Im słabsze jest światło, tym mniej widzimy, niezależnie od tego, jak długo patrzymy i jak bardzo wzrok natężamy. Natomiast emulsje fotograficzne mogą gromadzić skutki działania światła i tym samym wytwarzać-w pewnych granicach – obrazy, których wyrazistość i jasność wzrastają z czasem naświetlania. Ta zdolność do sumowania skutków oddziaływania światła umożliwia otrzymywanie wyraźnych i bogatych w szczegóły zdjęć nawet w tak niekorzystnych warunkach oświetlenia, w których oko dostrzega już bardzo mało lub zgoła niczego nie widzi. Powyższe zestawienie obejmuje tylko najważniejsze-z punktu widzenia fotografującego – różnice między okiem i aparatem. Istnieją jeszcze inne, jak niezdolność oka do postrzegania barwnych motywów w neutralnie szarych tonach, jak to robi błona czarno-biała, albo jego ślepota na promieniowanie podczerwone, nadfioletowe i rentgenowskie, żyli na formy energii, na które emulsje fotograficzne są uczulone, i tak dalej. Tylko fotograf obeznany z tymi różnicami może wykorzystać cenne właściwości procesu fotograficznego i uniknąć jego stron ujemnych.

Lustrzanki

Jednym z najbardziej rozpowszechnionych argumentów, przytaczanych na korzyść lustrzanek jedno- i dwuobiektywowych, jest twierdzenie: „One obejmują dokładnie to, co widzicie”. Ale powstaje pytanie: „Co wy tam właściwie widzicie?” albo ściślej: „Coście tym razem przeoczyli?” Odpowiedź zależy naturalnie od tego, czy potrafimy rzeczywistość widzieć fotograficznie czy też nie. Widzieć rzeczywistość fotograficznie, to znaczy zdawać sobie sprawę z możliwości plastycznego oddziaływania motywu poprzez oświetlenie, barwy, kontrast, perspektywę, ostrość, nieostrość. To znaczy, nie tylko widzieć to, co się ma przed obiektywem – od właściwego obiektu aż do całej reszty znajdującej się obok niego, przed nim i za nim – ale także analizować to, co się widzi, i rozkładać na komponenty plastyczne i graficzne: światła i cienie, linie i kształty, harmonie barw, głębię i przestrzeń. To znaczy, widzieć nie tylko w znaczeniu fizycznym – oczami – ale także w szerszym pojęciu: ogarniać umysłem. Z góry przesądzać na swoją korzyść istniejące możliwości: przez bardziej efektowny kąt widzenia, przez odmienny sposób ustawienia motywu w celowniku, interesujące oświetlenie, inną skalę wartości tonalnych… Unikać defektów w postaci przerysowań perspektywicznych, niekorzystnego sąsiedztwa albo zachodzenia na siebie różnych kształtów, uchwycenia ruchu w nieodpowiedniej fazie, brzydkich cieni, krańcowych kontrastów, odbić i odblasków – zawczasu przedsięwziąć środki zaradcze, zanim będzie za późno, zanim sposobność przeminie, szkoda powstanie, zdjęcie się zmarnuje.

Cechy fotogeniczności

Postęp techniki fotograficznej od dawna już umożliwia fotografowanie najwymyślniejszych nawet motywów i odwzorowywania ich zgodnie z rzeczywistością. Niestety, zgodność taka nie stanowi kryterium twórczości artystycznej i nieraz odtworzenie „zgodne z rzeczywistością” jest tak samo pozbawione wszelkiego znaczenia i banalne jak sam obiekt. Wierność odtwarzania jest naturalnie koniecznym założeniem fotografii naukowej, medycznej, dokumentalnej, edukacyjnej i katalogowej. Nie jest jednak potrzebna w fotografii artystycznej, w której istotniejsze są inne uwarunkowania, jak przekaz, znaczenie, efekt graficzny, krótko mówiąc: cechy, które stanowią o tym, że zdjęcie jest „dobre”. W pogoni za „dobrymi” zdjęciami twórczo aktywni fotograficy doszli do wniosku, że pewne rodzaje motywów przyczyniają się do oddziaływania obrazu na widzów, inne zaś nie mają tej właściwości. Motywy „dobrze” nadające się do fotografowania wykazują cechy nazywane ogólnie „fotogenicznością”, a więc cechy, których brak obiektom niefotogenicznym. Dlatego, mając wolny wybór, doświadczeni fotograficy przekładają fotogeniczne motywy nad niefotogeniczne, bo przekonali się, że łatwiejsza i bardziej opłacalna jest rezygnacja z nieodpowiedniego obiektu i znalezienie lepszego, niż próby wykonania dobrego zdjęcia motywu, nie mającego wielu albo żadnych cech fotogeniczności.

Pojęcie cech fotogeniczności

Wyjaśnienie pojęcia „cechy fotogeniczności” zależy oczywiście głównie od gustu i upodobań zapytanej osoby. Błękitne oczy, blond włosy lub motyw umożliwiający kompozycję w kształcie trójkąta albo litery S – to mogą być cechy fotogeniczności w oczach początkującego adepta. Bardziej doświadczony fotografik, o dojrzalszych upodobaniach, ma znacznie bardziej wyrafinowane wyobrażenia. Co do mnie, to stwierdzam, że trudno byłoby mi wyliczyć specyficzne cechy, które uważam za fotogeniczne, choć doświadczenie mnie nauczyło, że pewne kombinacje cech motywu, okoliczności towarzyszących zdjęciu i zastosowanych środków fototechnicznych dają lepsze wyniki niż inne. W szczególności chciałbym poddać pod rozwagę następujące aspekty zagadnienia. Prostota, wyrazistość i porządek są według mnie najważniejszymi cechami fotogeniczności. Ponieważ aparat pokazuje wszystko, co znajduje się w zasięgu jego pola widzenia, natomiast widz jest z reguły zainteresowany tylko w pewnym określonym aspekcie motywu czy wydarzenia, radziłbym więc zawsze „zrobić porządek”, zarówno w znaczeniu dosłownym, jak i przenośnym, zanim dokonamy ekspozycji. Porządek taki powinien obejmować w miarę możności bezpośrednie usunięcie zbędnych przedmiotów, a ponadto wyeliminowanie rzeczy nieistotnych poprzez zastosowanie korzystniejszego kąta widzenia, odpowiednią zmianę odległości między obiektem i aparatem, wybór obiektywu o dłuższej ogniskowej lub inne jeszcze środki wprowadzające ład kompozycyjny.

Fotografia zdjecia krajobrazow czym jest barwa jasnosc jasnosc we wnetrzach naturalnosc o 2 lista rozrywkowa cechy niefotogenicznosci nieporzadek i chaos nieprawidlowe swiatlo falszerstwo jak widziec fotograficznie rzeczywistosc o 3 lista rozrywkowa o 2 jak ksztaltowac obraz fotograficzny jak korzystac z energii elektrycznej przerwanie obwodu barwa przezroczy jak eksponowac przy swietle sztucznym o 4 lista rozrywkowa o 3 lampa blyskowa swiatlo decyduje o nastroju obrazu swiatlo wplywa na efekt swiatlocienia funkcja cienia cien jako forma o 5 lista rozrywkowa o 4 przerysowanie perspektywiczne obiektu papiery barwne wywolywanie swiatlo lampy przebieg pracy o 6 lista rozrywkowa o 5 praktyka powiekszania jak przechowywac chemikalia wywolywacze jak przygotowywac roztwory etykiety o 7 lista rozrywkowa o 6 woda do roztworow temperatura kapieli stezenie roztworow widzenie fotograficzne widzenie oka o 8 lista rozrywkowa o 7 reakcja oka czego nie widzi oko lustrzanki cechy fotogenicznosci pojecie cech fotogenicznosci o 9 lista rozrywkowa o 8 niedoskonale zdjecia niepewnosc poczatkujacego pojecie symbolu fotograficznego potrzeba sterowania podejscie do obiektu o 10 lista rozrywkowa o 9 ujecie cele ujec kierunek swiatla kontrast oswietlenia o 11 lista rozrywkowa o 10 sztuczne swiatlo swiatlo bezposrednie aureola i rozswietlenie nasadki zmiekczajace swiatlo odbite i przefiltrowane o 12 lista rozrywkowa o 11 stosowanie swiatla odbitego swiatlo dzienne zabarwione swiatlo niebieskie swiatlo swiatlo sztuczne o 13 lista rozrywkowa o 12 instrumenty astronomiczne lunety aparaty lunety i teleskopy pola gwiezdne o 14 lista rozrywkowa o 13 mglawice slonce i planety kontrast fazowy zywe preparaty mikroskopia interferencyjna o 15 lista rozrywkowa o 14 mikroskopia elektronowa skanowanie synchronizacja fotografia ultraszybka oswietlenie blyskowe o 16 lista rozrywkowa o 15 zrodla swiatla krotkie blyski szybkie fotografie urzadzenia synchronizujace materialy zdjeciowe lista rozrywkowa o 16